Skip to content

Lexime dhe Paragjykime

December 11, 2011

Duke falënderuar për komentet e ofruara për shkrimin “Vitrina dhe Pasqyra Ligjërimi” botuar më 25 nëntor, vura re se disa prej jush u shprehët të shqetësuar sa i takon kuturisjes për të folur lidhur me librin Kurban të E. Ramës pa e lexuar atë më parë. Kjo gjë, sipas jush, i çvlerëson vetiu opinionet duke i kthyer kështu ato thjesht në tufë paragjykimesh (ose lakrash në kokë).

Shpresoj të jem ose së paku mëtoj të jem mendje hapur e të mos qas “lakra” në komunikim. Por kjo s’do të thotë se s’kam (para)gjykime, që i mbaj në vete (me vetëdije ose pa vetëdije) si kanguri të voglin, aq më tepër kur është fjala për komunikim shkrimor ose gojor. Natyrisht që kam. A nuk ka çdokush? Në të vërtetë do të ishte e pamundur në mos e frikshme që një njeri çfarëdo, që jeton e punon mes njerëzve e që përdor fjalën e folur e të shkruar të mos ketë (para)gjykime,– jo lakra! – që themelohen mbi struktura konceptuale, këndvështrime, informacione, njohuri e vlera paraprake. E meqë s’jam e s’mund të jem tabula rasa, edhe ajo ç’kam shprehur për Kurbanin s’mund të mendohej po të mos mbështetej ndër të tjera edhe mbi një truall (para)gjykimesh.Po ç’janë këto (para)gjykime? Shumë gjëra. Kryesore, sidomos në rastin tonë, besoj janë çfarë kemi zgjedhur e zgjedhim për t’u informuar e për të ushqyer mendjen, qofshin këto sasi e cilësi e lëndës intelektuale e shpirtërore, qofshin përvoja të tjera jetësore të përftuara përmes shkëmbimeve e komunikimit me njerëz. Quajini po të doni kut matjeje ose gurë peshoreje, ose sistem bazë e paraprak vlerësimi. Këto –  por aspak vetëm këto – natyrisht ma kushtëzojnë qasjen edhe ndaj Kurbanit. E kur them “aspak vetëm këto” e kam fjalën tek e kaluara e freskët e sidoms faktet e vrojtueshme që ajo evidenton e që s’duan t’ia dinë për paragjykime.

vijo leximin…

Vitrina dhe Pasqyra Ligjërimi

November 27, 2011

Qysh kur banakët e panairit të librit gëzueshëm u thyen ose gati u thyen gjatë dhurimit të autografëve dhe blerjeve të Kurbanit të Edi Ramës, grafiku i shitjes së të cilit po t’i përmbahem raportimit mediatik duhet t’i ngjajë trajektores së raketës kur lëshohet prej tokës në orbitë, praninë e librit e gjeta siç mund të pritej edhe në kuvendet e studiove televizive. Sidomos u interesova të dëgjoja se ç’thuhej për të në emisionin Top Story të Top Channel-it të Tanit të ndjerë po të Topit, si dhe në emisionin Opinion të TV Klan.

Përpara se të them diçka për librin, në krye po përpiqem të vë në dukje ç’kam vërejtur në përgjithësi rreth programeve të tilla, edhe kur kam ndjekur tema të tjera, jo vetëm Kurbanin. Së pari, skuadra prej 4 të ftuarish, por më shumë 6-8 komentuesish të përkushtuar marrin e japin me njeri-tjetrin. Shumica janë burra e përgjithësisht shfaqen me kollare bukur-kombinuar me ngjyrë këmishash e cohë kostumesh të mira. Kur ka gra (shumë më poshtë se 30%-ishi i shumëdiskutuar gjetiu) shumica spikasin më fort për veshje elegante, gjunj të zbuluar hijshëm prej fundesh e fustanesh, krehje e stoli in vogue, look e makijazh të mirë-kuruar (siç është e modës të thuhet sot), aq sa mendon se fill pas debatit i pret me siguri një audicion modelimi, vallëzimi me yjet, a mbrëmje gala ku fare mirë mund të jenë dama nderi. Të gjithë të ftuarit kanë vështrim serioz e të përqendruar, rrinë shpenguar këmbë mbi këmbë, ndonjëherë hedhin ndonjë shënim të shpejtë në bllok e që prej bardhësisë së kolltukëve të rehatshëm ofrojnë përshtypje e shtrojnë pikëpamje, përsiasin argumente e shtjellojnë interpretime, numërojnë të vërteta e rendisin të pavërteta, miratojnë a kundërshtojnë, shtrojnë arsyetime, mbrojnë, sulmojnë, kundërsulmojnë.

vijo leximin…

Yrnek shqiponjash për tollovi helene?

November 15, 2011

Nga fundi i shtatorit të këtij viti, më bëri përshtypje (sikundër do t’i ketë bërë me siguri edhe shumëkujt) një informacion prej Balkanweb-it, ku citohej Steve Forbes të kish thënë se “e vetmja rrugëdalje nga kriza për Greqinë është të marrë shembullin e Shqipërisë dhe Bullgarisë, duke aplikuar në mënyrë urgjente tatimin e sheshtë.” Më tej, po sipas Balkanëeb-it, Forbes këshillonte: “Receta bazë për Greqinë është: shkurtimi real në sektorin publik, aplikimi i taksës së sheshtë, privatizimi i një numri të madh të aseteve shtetërore si dhe thjeshtimi i procedurave për hapjen e një biznesi të ri, reforma të ngjashme si ato të Shqipërisë fqinje”. Gjatë kësaj periudhe të gjithë e pamë edhe fotografinë e jashtëzakonshme të kryeministrit Berisha dhe ekipit të tij me flamurin kuq e zi prapa në ekranin e lartë e gjigant në Times Square të New York-ut, në mbyllje të NASDAQ-ut. Shprehje më triumfale e fytyra më të qeshura, rrëzëllitëse e krenare zor të kem parë ndonjëherë (Pëlcastë zilie opozita shemër!) Çast fatlum, përnjimend!

vijo leximin…

Libia libaneze e MAPOs

February 23, 2011

Shoh sot te MAPO online një titull që më bëri kureshtare “Kërcënimi i dyfishtë Libanez”.

Ishte përkthimi i një shkrimi të shkurtër marrë prej Pierre Rousselin në blogun e Le Figaro.

Vërtet, si t’i ketë punët Libani i vogël, mendova, e nga se pikërisht të jetë duke u kërcënuar në mënyrë të dyfishtë këto ditë vullkanike përqark tij?

Dhe ja ç’lexoj:

Në një botë që po rebelohet ndaj diktatorëve, kolonel Kadhafi ka pak shanse t’i shpëtojë verdiktit popullor. Drejtuesi libanez është një shembull i pazakontë i despotit oriental bashkëkohor: megaloman, paranojak, brutal dhe gjakësor.

Rousselin, të jetë shprehur vallë kështu?

vijo leximin…

Tiranë në Kairo e Tiranë

February 19, 2011

Ishte e vështirë t’i shqisje sytë nga Egjipti i derdhur rrugëve të Kairos javët e fundit. Brenda 18 ditësh – që shënuan epilogun e gatitjes së (pa)dukshme, të avashët, të gjatë, herë të zëshme e herë të pazëshme të pakënaqësisë popullore – egjiptianët kundër gjasava e duke zënë shumëkënd në befasi, i rrëfyen vetes dhe botës, se përmes protestës paqësore e këmbënguljes së disiplinuar qe e mundur të përmbysej një nga regjimet më totalitare të pellgut të Mesdheut e Lindjes së Mesme, edhe pse së jashtmi shfaqej po aq monumental, i shtangët e i patrazueshëm sa edhe vetë solemniteti i piramidave të Gizës. Në këtë atmosferë plot ethe e zjarrmi politike në rajonin e Lindjes së Mesme, ndër të parat gjëra për t’u shënuar – veçanërisht për shqiptarët, që sot teksa përballen me skizofreninë politike si kurrë ndonjëherë, paraqiten me vetëdije të topitur – ishte natyra e turmës protestuese. Dihet se turmat si fenomen janë ambivalente. Kanë së paku dy fytyra. Njëra, është ajo e pasionit irracional dhe shtazërisë së instinkteve. Tjetra shpërfaqet si prirje e njeriut për shoqërizim dhe solidaritet, me tipare racionaliteti, civilizimi dhe standardesh të larta etike. Masa e madhe protestuese që kërkonte liri në sheshin Tahrir (që do të thotë po liri) për fat të mirë rrëfeu fytyrën e dytë për tri javë rresht. Tipar i spikatur i protestës ishte natyra gjithpërfshirëse sa i takon përbërjes demografike. Protestuesit ishin në pjesën më të madhe të rinj (mosha mesatare në Egjipt është 24 vjeç, aq sa ç’ishte Mubaraku kur me revolucionin e Nasser-it të vitit 1952 për Egjiptin nisi një kapitull i ri jashtë tutelës britanike), djem e vajza; por edhe të reja me “make-up” e me “hijab”; burra e gra, muslimanë e kristianë; besimtarë e shekullarë; familje, nëna, baballarë e fëmijë.

vijo leximin…

Shkodërgate

December 8, 2010
Dihet që jeta njerëzore karakterizohet nga brishtësia, edhe duam s’duam, mbetet në thelb funksion i tragjedisë dhe vdekjes, sepse kërrkush nuk ekziston përveçse në atë interstic ku ndërveprojnë e ndeshen madhësi e forca të fundme e të pafundme.

Fakeqësitë, sikurse tërmeti në Haiti, tsunami në Azinë Juglindore, aksidenti ajror, diagnoza fatale e një sëmundjeje terminale, lëngata mendore, vdekja e një dashurie, humbja e njeriut të zemrës, etj. që përmasohen nga e pafundmja dhe e parrokshmja, s’kanë asgjë në vetvete që t’i bëjë “të liga” e kësisoj përfaqësojnë parakushte të pashmangshme të ekzistencës. Tragjedia tek e fundit thjesht është premisë sine qua non e qenies. E prej këtij pikëvështrimi, çka po ndodh tani në Shkodër e më gjerë, madje jo për herë të parë, natyrisht është katastrofë, të cilën banorët e atij vendi po e jetojnë e heqin mbi shpinë sërish (e prap sërish) e ndoshta edhe më rëndë kësaj here. Duhet thënë se për fat të mirë, krahasuar me Gërdecin, në përmbytjet e këtyre ditëve nuk u dëgjua për humbje jetësh – po të përjashtoj këtu shtatzaninë e një gruaje të re që përfundoi me foshnjë të pajetë, ngjarje për të cilën një drejtor spitali u kujdes të deklarojë se nuk kish pse lidhej me qëndrimin e nënës në ujë deri në gju, në mos kraharor. Ndoshta. Por, nuk di nëse po ky titullar e kujdestar i shëndetit njerëzor do të ish shprehur njëlloj, po aq prerë, e po me atë ton pak hokatar sikur në vend të gruas rome të ish për të lindur në të njetat kushte e shoqja ose e bija. As nuk e besoj se do ta shihte të nevojshme të na njihte publikisht me hollësitë e kartelave mjekësore të grave të dashura të tij…

vijo leximin…

Çështja Nexhip Qepi

November 22, 2010

Në vijim të shkrimit Dukat e Dragot, më poshtë po përcjell të plotë një koment që dërgon në blog z. Vladimir Kosturi i shoqatës Lidhja e Emigrantëve Shqiptarë “Iliria” në mbrojtje të Nexhip Qepit, shqiptarit që akuzohet nga drejtësia italiane në Reggio Emila për abuzim seksual ndaj të birit 4-5 vjeçar.

Shënim: Për të respektuar gjuhën standarde edhe kësisoj për lehtësi leximi e për kthjelltësi më të mirë kuptimore, aq sa ka qenë e mundur letra është redaktuar sipërfaqësisht, pa ia prekur përmbajtjen. Çka shpreh letra i përket kryekëput autorit, V. Kosturi, të cilin e falenderoj për prurjen, edhe nuk përputhet doemos me botëvështrimin e këtij blogu. Theksimet në disa pjesë të letrës janë të miat.

Për ata që e ndjekin këtë blog, mbetem gjithnjë e interesuar të di se ç’mendojnë edhe ua mirëpres pikëvështrimet që do të mund të ndanin mbi këtë çështje.

___________________________________________________________
vijo leximin…

Dukat e Dragot

November 7, 2010

Ka disa javë që në media flitet për rastin e emigrantit shqiptar në Reggio Emilia të Italisë, Nexhip Qepi (ndonjëhërë shkruar në media edhe si Qepja), i cili gjendet sot i burgosur dhe i akuzuar për sjellje abuzive ndaj të birit 4 vjeçar, ngaqë u mor vesh se ia shfaqte afeksionin djalit të vogël edhe duke ia puthur organin gjenital.

Konteksti kulturor i këtij rasti fatkeq lidhet me gëzimin e mirënjohur prindëror shqiptar, e me sa duket ende extant e të pavjetërueshëm edhe te babai shqiptar i shekullit te 21-të, kur këtij i realizohet dëshira përvëluese e lindjes së një mashkulli që do t’ia bartë genet e shtrijë prezencën e mbiemrit në histori — dëshirë që kthehet në krenari dalldisëse sidomos kur më së fundi vjen e përmbushet vetëm pas një vargu përpjekjesh që fati rrengpunues ndonjëherë këmbëngul t’i përdorë në favor të shtimit të gjinisë femërore mbiemërndryshues.
vijo leximin…

Shqipja në Gjiriz

October 18, 2010

Kur dua të lexoj gazeta shqiptare përmes Internetit, këto më duken ndonjëherë si kutitë postare shpërndarë me bollëk mëhallave, ku cilido mund të hedhë letrën, fletushkën a kartolinën e vet, mjaft që t’i këndet. Veç zarfat mungojnë. Por krejt sikurse punonjësit e postës, të cilët nuk duhet të shohin se ç’informacion fshehin zarfat, ose si punëtorët e ngarkim-shkarkimit që bartin mallra pa qenë të intersuar shumë se çfarë tamam fshihet pas ambalazhit, ashtu edhe personeli i gazetës nuk duket të jetë doemos i interesuar të dijë se ç’lëndë tamam është duke shpërndarë, mjaft që lënda të jetë paraprakisht e sistemuar nëpër kosha klasifikues për lehtësi zgjedhjeje: opinion, politikë, kulturë, edukim, shëndetësi, intervista, sport, e kështu me radhë. Për rregulla të tjera të tilla si gjuhë korrekte, standarde drejtshkrimi e stili, kontroll cilësie, verifikim faktesh e burimesh, mosqasje profkash, korrigjime e përmirësime, etj… këto hë për hë janë lukse pa të cilat bota e mediave shqiptare njësoj rrotullohet. Edhe për sa kohë detaje të tilla as nuk i vëren e as nuk i kërkon kush, janë kështu ende pa nevojë. Përkundrazi, çka duket e mjaftueshme në median shqiptare të epokës elektronike të shekullit të 21-të, është marketingu i thjeshtë i kapitalizmit antik të shekullit të 19-të, gjë që do të thotë midis të tjerash se kërkesat e pritshmëritë e publikut të sotëm me sa duket nuk janë krejt në konflikt me ofertat e praktikat e tregut — së paku ende jo në atë lloj konflikti që mund të shndërrohet në katalizator ndryshimi.
vijo leximin…

Ad Referendum

October 11, 2010

Si shumëkush, shkrimet e Kristo Frashërit të botuara kohët e fundit te Gazeta Shqiptare për çështjen e komplikuar të KOASH-it e Janullatusit i kam lexuar me vemendje, ndonëse ky është një terren hartën e të cilit gjithnjë me zor e përsias dhe e dëshifroj.
vijo leximin…